Những bài viết về hồ sơ chỉ nói đến giấy tờ nộp trước khi bay. Sau khi đặt chân xuống Đài Loan, một nhóm việc khác bắt đầu tính giờ: xin thẻ cư trú, tham gia bảo hiểm y tế, mở tài khoản ngân hàng, và nếu định đi làm thêm thì còn phải xin giấy phép trước. Một số việc có hạn chót rõ ràng kèm mức phạt, một số chỉ là làm sớm cho đỡ vướng về sau. Bài này sắp theo thứ tự nên xử lý trong khoảng một tháng đầu, không lặp lại danh mục giấy tờ đã nói ở bài chuẩn bị hồ sơ và xin visa.
Phân biệt việc có hạn chót và việc chỉ nên làm sớm
Thẻ cư trú có hạn chót pháp lý rõ ràng, trễ là bị phạt tiền. Bảo hiểm y tế toàn dân không phải việc bạn tự đi đăng ký đúng ngày nào, nó tự động bắt đầu khi bạn đủ điều kiện cư trú, nhưng cần biết trước mốc đó để không bất ngờ khi thấy khoản phí xuất hiện trên hoá đơn học phí. Có số điện thoại Đài Loan và tài khoản ngân hàng thì không ai phạt bạn nếu chậm, nhưng gần như mọi việc khác — đăng ký cổng thông tin sinh viên, nhận lương nếu đi làm thêm, nhận mã xác thực khi mở thêm dịch vụ — đều cần một trong hai thứ đó đã có sẵn. Vì vậy nên làm trước, dù không có hạn chót nào ép bạn phải vậy.
Có số điện thoại Đài Loan trước, vì mọi việc khác đều cần nó
Ngân hàng, cổng thông tin của trường và ứng dụng giao thông công cộng đều gửi mã xác thực qua số điện thoại khi bạn đăng ký. Không có số Đài Loan, bạn sẽ bị kẹt ngay ở bước đầu của nhiều việc khác. Vài ngày đầu có thể dùng SIM du lịch ngắn hạn mua ở sân bay hoặc cửa hàng tiện lợi, sau đó đổi sang gói thuê bao hàng tháng tại một cửa hàng viễn thông gần trường khi đã ổn định chỗ ở. Mức giá và nhà mạng cụ thể nên hỏi trực tiếp tại cửa hàng vì khác nhau theo gói và theo thời điểm, bài này không đưa ra con số để tránh ghi sai giá đã lỗi thời.
Mở tài khoản ngân hàng: hỏi phòng quốc tế trước khi đến chi nhánh
Yêu cầu mở tài khoản không giống nhau giữa các ngân hàng. Một số chi nhánh nhận hộ chiếu cùng giấy xác nhận đang học của trường là đủ, một số chi nhánh khác đòi phải có thẻ cư trú trong tay trước mới cho mở. Vì chính sách khác nhau theo từng ngân hàng và có thể khác cả giữa hai chi nhánh của cùng một ngân hàng, cách chắc chắn nhất là hỏi phòng quốc tế của trường xem sinh viên khóa trước thường mở tài khoản ở đâu gần khu ký túc xá, rồi gọi hỏi thẳng chi nhánh đó cần giấy tờ gì trước khi tới, thay vì đến rồi mới biết thiếu giấy.
Thẻ cư trú: hạn 30 ngày, tính từ ngày hôm sau khi nhập cảnh
Thẻ cư trú, thường gọi tắt là ARC, phải xin trong vòng 30 ngày kể từ ngày hôm sau khi nhập cảnh vào Đài Loan. Nộp muộn bị phạt từ 2.000 đến 10.000 Đài tệ. Lệ phí làm thẻ là 1.000 Đài tệ cho mỗi năm hiệu lực, thời gian xử lý khoảng 5 ngày làm việc. Giấy tờ cần mang theo gồm hộ chiếu, ảnh, giấy xác nhận đang học hoặc giấy nhập học của trường, và giấy xác nhận địa chỉ nơi ở hiện tại — hỏi phòng quốc tế loại giấy xác nhận địa chỉ cụ thể trường yêu cầu, vì mẫu giấy này có thể khác nhau giữa các trường.
Bảo hiểm y tế toàn dân: vì sao chưa có ngay trong tháng đầu
Bảo hiểm y tế toàn dân chỉ bắt buộc tham gia khi đã cư trú liên tục đủ 6 tháng tại Đài Loan. Một lần ra nước ngoài không quá 30 ngày vẫn được tính vào thời gian cư trú, chỉ trừ đúng số ngày vắng mặt, không bị tính lại từ đầu. Vì mốc này rơi vào giữa năm học, tháng đầu bạn sẽ chưa có bảo hiểm toàn dân — nhiều trường có gói bảo hiểm tạm thời riêng cho sinh viên mới trong lúc chờ đủ điều kiện, nên cần hỏi rõ phòng quốc tế về gói này ngay trong buổi orientation, đừng cho rằng mình đã được bảo hiểm sẵn. Sau khi đủ 6 tháng, phí bảo hiểm toàn dân là 826 Đài tệ mỗi tháng, do trường là đơn vị đóng và thường gộp thẳng vào hoá đơn học phí mỗi học kỳ, không phải khoản bạn tự đi nộp riêng.
Định làm thêm: xin giấy phép trước, đừng làm trước khi có
Sinh viên hệ cấp bằng được xin giấy phép làm thêm ngay sau khi nhập học. Học viên học tiếng phải học đủ 6 tháng mới đủ điều kiện xin. Giấy phép cho làm tối đa 20 giờ mỗi tuần trong kỳ học, không giới hạn giờ vào kỳ nghỉ đông và nghỉ hè, mỗi giấy phép có hiệu lực tối đa 1 năm. Làm việc khi chưa có giấy phép có thể bị phạt tới 150.000 Đài tệ, còn doanh nghiệp nhận sinh viên đó vào làm có thể bị phạt tới 750.000 Đài tệ — mức phạt áp dụng cho cả hai bên, không chỉ riêng sinh viên.
Câu hỏi thường gặp
Thẻ cư trú (ARC) phải xin trong bao nhiêu ngày sau khi nhập cảnh?
Trong 30 ngày tính từ ngày hôm sau khi nhập cảnh vào Đài Loan. Nộp muộn bị phạt từ 2.000 đến 10.000 Đài tệ. Lệ phí làm thẻ là 1.000 Đài tệ cho mỗi năm hiệu lực, xử lý trong khoảng 5 ngày làm việc, cần mang hộ chiếu, ảnh, giấy xác nhận đang học và giấy xác nhận địa chỉ nơi ở.
Chưa có thẻ cư trú thì mở được tài khoản ngân hàng ở Đài Loan không?
Tùy ngân hàng và tùy chi nhánh. Một số nơi nhận hộ chiếu cùng giấy xác nhận đang học của trường là đủ, một số nơi khác yêu cầu phải có thẻ cư trú trước mới cho mở tài khoản. Nên hỏi phòng quốc tế của trường xem sinh viên khóa trước thường mở tài khoản ở ngân hàng nào, rồi gọi hỏi thẳng chi nhánh đó trước khi đến.
Sinh viên nước ngoài mới nhập học ở Đài Loan có bảo hiểm y tế ngay không?
Chưa. Bảo hiểm y tế toàn dân chỉ bắt buộc tham gia khi đã cư trú liên tục đủ 6 tháng tại Đài Loan, một lần ra nước ngoài không quá 30 ngày vẫn được tính vào thời gian cư trú. Trong lúc chờ đủ 6 tháng, nhiều trường có gói bảo hiểm tạm thời riêng cho sinh viên mới, cần hỏi phòng quốc tế về gói này ngay từ buổi orientation.
Làm thêm khi chưa có giấy phép ở Đài Loan bị phạt thế nào?
Sinh viên làm việc không phép có thể bị phạt tới 150.000 Đài tệ, doanh nghiệp nhận sinh viên đó vào làm có thể bị phạt tới 750.000 Đài tệ. Sinh viên hệ cấp bằng được xin giấy phép ngay sau khi nhập học; học viên học tiếng phải học đủ 6 tháng mới được xin. Giấy phép cho làm tối đa 20 giờ mỗi tuần trong kỳ học, không giới hạn giờ vào kỳ nghỉ đông và nghỉ hè.
Tìm hiểu thêm
Hạn chót, mức phí và mức phạt nêu trong bài áp dụng theo quy định hiện hành, có thể thay đổi theo thời gian. Luôn xác nhận lại với phòng quốc tế của trường hoặc cơ quan quản lý trước khi làm thủ tục.