Phần lớn trường ở Đài Loan yêu cầu nộp kèm hai bài viết riêng trong hồ sơ xin nhập học: 自傳 (tự truyện, đôi khi gọi là tự giới thiệu) và 讀書計畫 (kế hoạch học tập). Nhiều người mới làm hồ sơ tưởng đây là một bài viết, chỉ đổi tên, nên viết một đoạn rồi dán vào cả hai mục. Hội đồng tuyển sinh đọc cả hai cùng lúc và biết ngay khi nội dung trùng nhau. Bài này tách rõ hai tài liệu cần những phần gì, nên viết bằng tiếng nào, và vì sao nội dung bạn viết ở đây sẽ còn bị hỏi lại nếu trường có vòng phỏng vấn.
Hai tài liệu khác việc, đừng viết chung nội dung
自傳 nói về con người bạn: gia đình, tính cách, những việc đã trải qua trước khi nộp hồ sơ. 讀書計畫 nói về việc bạn sẽ làm sau khi nhập học: học ngành gì, theo kế hoạch nào, ra trường rồi làm gì. Một bài nhìn về quá khứ, một bài nhìn về phía trước. Nếu hai bài đọc giống nhau từng đoạn, hội đồng sẽ hiểu là ứng viên chỉ đổi tiêu đề một bài có sẵn cho đủ số lượng giấy tờ, không phải viết riêng cho từng yêu cầu — đây là điều dễ nhận ra nhất khi hồ sơ bị xem là làm vội.
自傳 nên có phần nào
Không có khung bắt buộc chung cho mọi trường, nhưng một 自傳 đầy đủ thường đi qua từng phần sau, mỗi phần chỉ cần vài câu có ví dụ cụ thể, không cần kể hết mọi chuyện đã xảy ra trong đời:
- Gia đình và quê quán — vài câu ngắn, nêu một điều thật sự ảnh hưởng tới lựa chọn ngành học, không cần liệt kê nghề nghiệp của từng người trong nhà
- Quá trình học tập — chọn một hoặc hai trải nghiệm có kết quả cụ thể (một dự án, một cuộc thi, một môn học để lại ấn tượng), thay vì liệt kê chung điểm số hay thành tích
- Hoạt động ngoại khoá và việc làm thêm nếu có — nêu vai trò và việc đã làm, không chỉ nêu tên hoạt động
- Hành trình học tiếng Trung và tìm hiểu Đài Loan — bắt đầu từ khi nào, vì sao, đã đạt cấp TOCFL nào nếu có thi; phần này nên xuất hiện riêng vì nó là điều hội đồng ở Đài Loan muốn biết mà một bài tự giới thiệu viết chung cho nhiều nước thường không có
- Đặc điểm cá nhân — một điểm mạnh kèm ví dụ, và một điểm đang cải thiện kèm cách đang sửa, tránh chỉ liệt kê tính từ không có dẫn chứng
Độ dài thường gặp là khoảng 800 đến 1.500 chữ nếu viết bằng tiếng Trung, trừ khi thông báo tuyển sinh của trường ghi rõ mức khác. Chương trình dạy bằng tiếng Trung thường muốn nộp bản tiếng Trung phồn thể.
讀書計畫 nên có phần nào
讀書計畫 trả lời câu hỏi bạn sẽ học thế nào nếu được nhận, nên cụ thể hơn 自傳 ở phần kế hoạch:
- Nền tảng học thuật và động lực chọn ngành — môn học hoặc trải nghiệm nào dẫn bạn tới ngành này
- Vì sao chọn đúng trường và khoa này — nêu tên môn học, phòng thí nghiệm hoặc thế mạnh cụ thể đọc được trên trang của khoa, tránh câu chung có thể dùng cho trường nào cũng được
- Năng lực tiếng Trung hiện có và kế hoạch học tiếp — nói đúng cấp TOCFL đang có, nếu chưa đạt mức cần thì nêu kế hoạch học tiếp và thời điểm dự định thi lại
- Kế hoạch học theo từng năm hoặc từng giai đoạn — mỗi giai đoạn một mục tiêu có thể đo được, không viết chung một đoạn cho cả khoá học
- Kế hoạch sau khi tốt nghiệp — công việc cụ thể, ở Đài Loan hay về Việt Nam, tránh câu hứa hẹn chung như chỉ nói sẽ đóng góp cho đất nước mà không nêu việc gì
Phần năng lực tiếng Trung cần ghi đúng số liệu vì nó gắn trực tiếp với điều kiện nhập học: phần lớn chương trình dạy bằng tiếng Trung yêu cầu tối thiểu TOCFL Cấp 2, mức này được giải thích đầy đủ hơn ở bài về TOCFL. Nếu 讀書計畫 viết sẽ đạt một cấp TOCFL nhất định trước khi nhập học, câu trả lời này cần khớp với tình trạng thật của bạn, vì đây thường là nội dung bị hỏi lại.
Viết bằng tiếng nào, nộp cho ai
Chương trình dạy bằng tiếng Trung thường yêu cầu nộp cả hai tài liệu bằng tiếng Trung phồn thể. Chương trình dạy bằng tiếng Anh thường yêu cầu bản tiếng Anh, lúc đó 自傳 và 讀書計畫 đổi tên gọi quen thuộc hơn sang statement of purpose và study plan, nhưng vẫn giữ đúng hai nội dung tách biệt như trên. Một số trường nhận cả hai ngôn ngữ, nên cần đọc kỹ thông báo tuyển sinh của đúng ngành mình nộp thay vì đoán theo ngôn ngữ giảng dạy chính của trường.
Khi nộp hồ sơ xin visa sau khi đã trúng tuyển, Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam cũng nhận kế hoạch học tập viết bằng tiếng Trung như một phần hồ sơ. Nếu đã có bản 讀書計畫 tiếng Trung chuẩn chỉnh nộp cho trường ở vòng xin nhập học, thường dùng lại được cho vòng xin visa, không cần viết thêm một bản khác riêng — nên hỏi lại cơ quan lãnh sự phụ trách hồ sơ của bạn để chắc chắn với trường hợp của mình.
Nội dung phải khớp với câu trả lời khi phỏng vấn
Một số trường có buổi phỏng vấn tuyển sinh sau khi nộp hồ sơ, hỏi trực tiếp dựa trên 讀書計畫 đã nộp: kế hoạch học theo từng năm, dự định sau khi tốt nghiệp. Nếu 讀書計畫 viết một kế hoạch nhưng khi phỏng vấn trả lời khác, hội đồng sẽ thấy hồ sơ không nhất quán. Hội đồng cũng có thể hỏi ai chi trả học phí và sinh hoạt phí trong thời gian học — câu trả lời này cần khớp với giấy chứng nhận tài chính đã nộp trong hồ sơ, không tự ý nói một con số hay một người bảo trợ khác với giấy tờ.
Lỗi thường gặp khi viết hai tài liệu này
- Viết 自傳 và 讀書計畫 giống nhau, chỉ đổi câu mở đầu và tiêu đề
- Dùng lại một khung mẫu tìm được trên mạng nhưng quên sửa hết phần đặt trong ngoặc, nộp cho trường một đoạn còn nguyên hướng dẫn
- Viết chung, không nêu tên môn học hay phòng thí nghiệm cụ thể của đúng khoa đang nộp, khiến bài đọc giống như gửi cho trường nào cũng được
- Ghi kế hoạch tài chính hoặc cấp TOCFL khác với giấy tờ đã nộp kèm hồ sơ, dẫn đến trả lời không khớp khi phỏng vấn
Câu hỏi thường gặp
自傳 và 讀書計畫 trong hồ sơ du học Đài Loan khác nhau thế nào?
自傳 (tự truyện) kể bạn là ai: gia đình, quá trình học tập, hoạt động ngoại khoá, hành trình học tiếng Trung. 讀書計畫 (kế hoạch học tập) kể bạn sẽ làm gì sau khi nhập học: động lực chọn ngành và trường, kế hoạch học theo từng năm, dự định sau khi tốt nghiệp. Một bài nhìn về quá khứ, một bài nhìn về phía trước, không nên viết chung nội dung cho cả hai.
讀書計畫 nên viết bằng tiếng Trung hay tiếng Anh?
Theo ngôn ngữ giảng dạy của chương trình đang nộp: chương trình dạy bằng tiếng Trung thường yêu cầu bản tiếng Trung phồn thể, chương trình dạy bằng tiếng Anh thường yêu cầu bản tiếng Anh (study plan). Một số trường nhận cả hai ngôn ngữ, nên cần đọc đúng thông báo tuyển sinh của ngành mình nộp trước khi viết.
自傳 nên dài bao nhiêu chữ?
Thường khoảng 800 đến 1.500 chữ nếu viết bằng tiếng Trung, trừ khi thông báo tuyển sinh của trường ghi rõ mức khác. Mức cụ thể do từng trường quy định, nên vẫn cần kiểm tra lại với đúng ngành đang nộp.
Xin visa du học Đài Loan có cần viết lại 讀書計畫 bản mới không?
Thường không cần viết bản mới. Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam nhận kế hoạch học tập viết bằng tiếng Trung khi xét hồ sơ visa, nên nếu đã có bản 讀書計畫 tiếng Trung nộp cho trường ở vòng xin nhập học, thường dùng lại được. Nên hỏi lại cơ quan lãnh sự phụ trách hồ sơ của bạn để chắc chắn với trường hợp cụ thể.
Làm sao để câu trả lời khi phỏng vấn tuyển sinh khớp với 讀書計畫 đã nộp?
Trước khi phỏng vấn, đọc lại đúng bản 讀書計畫 đã nộp và nhớ kế hoạch học theo từng năm cùng dự định sau khi tốt nghiệp đã viết trong đó, vì hội đồng hay hỏi trực tiếp dựa trên nội dung này. Hội đồng cũng hay hỏi ai chi trả học phí, câu trả lời này cần khớp với giấy chứng nhận tài chính đã nộp trong hồ sơ, không tự ý nói khác.
Tìm hiểu thêm
- TOCFL là gì, các cấp độ và mức yêu cầu thường gặp
- Chuẩn bị hồ sơ du học Đài Loan: giấy tờ cần có trước khi nộp
- Theo dõi từng việc cần làm trong hồ sơ bằng checklist
Yêu cầu về nội dung, ngôn ngữ và độ dài của 自傳 và 讀書計畫 do từng trường tự quy định và có thể khác nhau giữa các ngành trong cùng một trường. Luôn đọc đúng thông báo tuyển sinh của ngành mình nộp trước khi viết, không áp dụng nguyên khung trong bài này cho mọi trường hợp.